{"id":12339,"date":"2026-03-14T21:35:43","date_gmt":"2026-03-14T18:35:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mhphaber.com\/?p=12339"},"modified":"2026-03-14T22:38:59","modified_gmt":"2026-03-14T19:38:59","slug":"genel-baskanimiz-sayin-devlet-bahceli-81","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.mhphaber.com\/?p=12339","title":{"rendered":"Genel Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Say\u0131n Devlet BAH\u00c7EL\u0130: \u0130\u00e7erde birlik kudret \u00fcretir. \u0130\u00e7erde karde\u015flik cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fcretir. \u0130\u00e7erde \u00e7\u00f6z\u00fclme ise d\u0131\u015far\u0131da i\u015ftah kabart\u0131r. Bu ger\u00e7ek bug\u00fcn her zamankinden daha a\u00e7\u0131kt\u0131r."},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Muhalefetin bir k\u0131sm\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck jeopolitik s\u0131naman\u0131n mahiyetini kavrayabilecek bir ufka sahip g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Okyanuslar kabar\u0131rken ufukta, onlar kendilerince \u00d6ZG\u00dcRbir halet-i ruhiye i\u00e7inde s\u0131\u011f sularda \u00e7amurla oynamay\u0131 marifet saymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ufku okuyamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fcmserler; kavrayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in basitle\u015ftirirler, idrak edemedikleri i\u00e7in meseleyi g\u00fcndelik polemiklerin dar \u00e7er\u00e7evesine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131nda bir de kulak entelekt\u00fcelleri, meyhane malumatfuru\u015flar\u0131 ve isimlerini anmaya dahi de\u011fmeyecek baz\u0131 zevat\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc yorumlar\u0131 dola\u015fmaktad\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7oktur, idrak azd\u0131r; s\u00f6z \u00e7oktur, kavray\u0131\u015f k\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Oysa burada konu\u015fulan mevzu herhangi bir parti rekabeti, herhangi bir se\u00e7im hesab\u0131 yahut ekranlarda t\u00fcketilen bir polemik ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Burada konu\u015fulan mevzu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fcz y\u0131l\u0131n\u0131 \u015fekillendirecek g\u00fcvenlik ve jeopolitik e\u015fi\u011fin kendisidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ran sahas\u0131nda do\u011fabilecek a\u011f\u0131r bir k\u0131r\u0131lman\u0131n etkisi yaln\u0131zca Tahran\u2019\u0131 ilgilendiren bir hadise olarak kalmaz; dalga dalga T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131na, g\u00fcvenlik mimarisine, g\u00f6\u00e7 hareketlerine, ekonomik dengelerine ve i\u00e7 istikrar\u0131na kadar uzanabilecek bir sars\u0131nt\u0131 \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bir mesele sloganla y\u00fcr\u00fct\u00fclemez. B\u00f6yle bir mesele kifayetsizlikle ta\u015f\u0131namaz. B\u00f6yle bir mesele \u015fahsi ihtiraslar\u0131n g\u00f6lgesine terk edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Devlet akl\u0131 b\u00f6ylesi zamanlarda polemik \u00fcretmez; istikamet tayin eder. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131karmaz; a\u011f\u0131rl\u0131k koyar. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih\u00ee e\u015fiklerden ge\u00e7en milletler s\u0131\u011f rekabetlerin g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle de\u011fil, derin bir devlet akl\u0131n\u0131n dirayetiyle yol al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte tam da bu sebeple milli birlik ve karde\u015flik projesinin tarih\u00ee isabeti bug\u00fcn \u00e7ok daha berrak \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 cephe tahkim edilmeden d\u0131\u015f cephe korunamaz. Karde\u015flik kuvvetlenmeden s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi kal\u0131c\u0131 \u015fekilde tesis edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal mutabakat derinle\u015fmeden devletin d\u0131\u015f bask\u0131lara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 kapasitesi azami seviyeye ula\u015famaz. T\u00fcrkiye\u2019nin etnik fay hatlar\u0131yla, mezhebi gerilimlerle, siyasi kutupla\u015fmayla ve k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131\u015ft\u0131rmalarla zay\u0131flat\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck her giri\u015fim do\u011frudan do\u011fruya milli g\u00fcvenlik meselesidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7erde birlik kudret \u00fcretir. \u0130\u00e7erde karde\u015flik cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fcretir. \u0130\u00e7erde \u00e7\u00f6z\u00fclme ise d\u0131\u015far\u0131da i\u015ftah kabart\u0131r. Bu ger\u00e7ek bug\u00fcn her zamankinden daha a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n k\u0131ymeti de tam burada anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Cumhur \u0130ttifak\u0131, basit bir se\u00e7im ortakl\u0131\u011f\u0131 say\u0131lmaz; T\u00fcrkiye\u2019nin a\u011f\u0131r zamanlar\u0131nda devlet ile millet aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 tahkim eden, g\u00fcvenlik ile siyaset aras\u0131ndaki e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc kuvvetlendiren, i\u00e7 cepheyi tahkim eden tarih\u00ee bir irade birli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu b\u00f6lgesel tehditler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n ortaya koydu\u011fu duru\u015f; da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k yerine dayan\u0131\u015fmay\u0131, gev\u015feklik yerine kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, teredd\u00fct yerine devlet ciddiyetini, savrulma yerine istikamet duygusunu temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n k\u0131ymeti se\u00e7im g\u00fcnlerinde de\u011fil, i\u015fte b\u00f6ylesi kader anlar\u0131nda daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n


\u2026<\/p>\n\n\n\n


Genel Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Say\u0131n Devlet BAH\u00c7EL\u0130\u2019nin, Belediye Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla d\u00fczenlenen iftarda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma<\/p>\n\n\n\n


Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n De\u011ferli Temsilcileri,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu m\u00fcbarek Ramazan ak\u015fam\u0131nda, g\u00f6n\u00fcllerin ihlasla birle\u015fti\u011fi bu bereket sofras\u0131nda sizlerle bir arada bulunmaktan ve ayn\u0131 manevi iklimi payla\u015fmaktan b\u00fcy\u00fck bir bahtiyarl\u0131k duyuyorum.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zlerimin ba\u015f\u0131nda hepinizi kemali h\u00fcrmet ve muhabbetle selaml\u0131yor, her birinize ayr\u0131 ayr\u0131 ho\u015f geldiniz diyorum.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zlerimin hemen ba\u015f\u0131nda \u015fu hakikatin alt\u0131n\u0131 kal\u0131n \u015fekilde \u00e7izmek isterim: \u0130\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6nem s\u0131radan bir zaman dilimi de\u011fildir; zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 h\u0131zlanm\u0131\u015f, co\u011frafyan\u0131n dili sertle\u015fmi\u015f, siyasetin y\u00fck\u00fc a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Haritalar yerinde duruyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de haritalar\u0131n arkas\u0131ndaki kudret terazisi derin mahfiller taraf\u0131ndan yeniden kurulmaktad\u0131r. Devletler ayn\u0131 s\u0131n\u0131rlarla tan\u0131mlan\u0131yor ve an\u0131l\u0131yor olsa da g\u00fcvenlik ku\u015faklar\u0131 yer yer daralmakta, yer yer geni\u015flemekte ve yer yer de k\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131 d\u00fcnya, eski kavramlar a\u00e7\u0131klanamayacak; eski ezberlerle y\u00f6netilemeyecek radikal bir k\u0131r\u0131lma e\u015fi\u011fine gelmi\u015ftir. Bu k\u0131r\u0131lma, yaln\u0131z birka\u00e7 b\u00f6lgesel gerilimin toplam\u0131 de\u011fildir; Ortado\u011fu\u2019dan Avrasya\u2019ya oradan Pasifik\u2019e uzanan geni\u015f bir hatta g\u00fc\u00e7 dengelerinin yeniden tart\u0131ld\u0131\u011f\u0131, devletlerin i\u00e7 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 ve yeni bir jeopolitik d\u00fczenin a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r \u015fekillendi\u011fi tarih\u00ee bir e\u015fiktir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcnde duran mesele de tam olarak budur. Bu sars\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7a\u011f\u0131n kenar\u0131nda bekleyen bir seyirci mi olunacakt\u0131r, yoksa devlet akl\u0131yla y\u00f6n\u00fcn\u00fc tayin eden, i\u00e7 cephesini tahkim eden ve b\u00f6lgesel denklemin kurucu akt\u00f6rlerinden biri h\u00e2line gelen bir \u00fclke mi olunacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tarihin ileride kay\u0131t alt\u0131na alaca\u011f\u0131 g\u00fcnleri ya\u015farken; bizler, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 aramak ve T\u00fcrkiye\u2019nin hangi istikamette y\u00fcr\u00fcmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymak durumunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tarih bazen a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ilerler; devletler ve toplumlar de\u011fi\u015fimin fark\u0131na varmadan uzun d\u00f6nemler ge\u00e7irir. Bazen de as\u0131rlar\u0131n biriktirdi\u011fi gerilim birka\u00e7 y\u0131l\u0131n, birka\u00e7 ay\u0131n, hatta birka\u00e7 haftan\u0131n i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015f\u0131r ve d\u00fcnya bir anda h\u0131zlanm\u0131\u015f bir zaman\u0131n i\u00e7ine girer. Bug\u00fcn tam da b\u00f6ylesi bir e\u015fi\u011fin i\u00e7indeyiz.<\/p>\n\n\n\n

Gazze\u2019de ya\u015fanan insanl\u0131k dram\u0131, L\u00fcbnan sahas\u0131nda derinle\u015fen k\u0131r\u0131lma, \u0130ran merkezli g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e kontrolden \u00e7\u0131karak t\u0131rmanan sava\u015f hali, Suriye ve Irak zeminindeki k\u0131r\u0131lganl\u0131k, Ukrayna\u2013Rusya sava\u015f\u0131n\u0131n Avrupa g\u00fcvenlik mimarisini sarsan etkisi, Afganistan\u2019dan Pakistan\u2019a uzanan istikrars\u0131zl\u0131k hatt\u0131, \u00c7in ile Hindistan sahas\u0131ndaki makro ve mikro stratejik rekabet; bunlar\u0131n hi\u00e7biri birbirinden kopuk ve tesad\u00fcfi hadiseler de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Aksine, Avrasya\u2019dan Ortado\u011fu\u2019ya uzanan geni\u015f bir ku\u015fakta g\u00fc\u00e7 dengelerinin yeniden tart\u0131ld\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenlik ku\u015faklar\u0131n\u0131n yeniden \u00e7izildi\u011fi ve k\u00fcresel d\u00fczenin yeni bir geometri kazand\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir hesapla\u015fman\u0131n farkl\u0131 cepheleridir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle hadiseleri yaln\u0131z ekrana yans\u0131yan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle, g\u00fcndelik s\u0131cak haber diliyle veya askeri misillemelerin y\u00fczeysel kronolojisiyle okumak yeterli de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Meselenin derininde enerji hatlar\u0131n\u0131 ve ticaret koridorlar\u0131n\u0131 kontrol etme m\u00fccadelesi, n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131n yeniden payla\u015f\u0131m\u0131, vek\u00e2let a\u011flar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen rekabet, mezhebi ve etnik fay hatlar\u0131n\u0131n stratejik bi\u00e7imde harekete ge\u00e7irilmesi ve nihayetinde k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 mimarisinin yeni bir dizili\u015fe do\u011fru evrilmesi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n dile getirdi\u011fi \u015fu ikaz, bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7alkant\u0131l\u0131 d\u00f6nemde ayr\u0131ca k\u0131ymet kazanmaktad\u0131r: \u201cKarar vermek i\u00e7in acele etmeyiniz; fakat karar verdikten sonra teredd\u00fct etmeyiniz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Devlet idaresinde mesele yaln\u0131z do\u011fruyu bilmek de\u011fildir; do\u011fruyu do\u011fru zamanda s\u00f6yleyebilmek, do\u011fru tedbiri gecikmeden alabilmek, tehlikeyi kap\u0131ya varmadan sezebilmek ve f\u0131rsat\u0131 heba olmadan de\u011ferlendirebilmektir.<\/p>\n\n\n\n

Devlet akl\u0131 hadiseleri olup bittikten sonra yorumlayan bir seyirci de\u011fildir; olup bitecek olan\u0131 \u00f6nceden tartan, ihtimalleri hesaplayan ve istikameti buna g\u00f6re tayin eden iradedir.<\/p>\n\n\n\n

Zamans\u0131z cesaret \u00e7o\u011fu zaman hesaps\u0131zl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; gecikmi\u015f tedbir ise kudret de\u011fil zaaf \u00fcretir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k erken kavranm\u0131\u015f bir risk, devletlere hareket alan\u0131 a\u00e7ar, milletlere nefes ald\u0131r\u0131r ve krizleri y\u00f6netme kabiliyeti kazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u00e7izgi de tam olarak budur: \u00f6fkeye kap\u0131lmayan, hamasetle savrulmayan, rehavete teslim olmayan; akl\u0131, tecr\u00fcbeyi ve milli menfaati merkeze alan so\u011fukkanl\u0131 bir devlet \u00e7izgisi.<\/p>\n\n\n\n

De\u011ferli Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ortado\u011fu\u2019nun geni\u015f fay hatt\u0131 yeniden harekete ge\u00e7irilmi\u015ftir. Gazze\u2019de ba\u015flayan ate\u015f, L\u00fcbnan\u2019a s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f, Suriye\u2019ye g\u00f6lgelenmi\u015f, Irak\u2019a temas etmi\u015f, nihayet \u0130ran\u2019\u0131n merkezine kadar uzanan bir sars\u0131nt\u0131 \u00fcretmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Burada y\u00fcr\u00fcyen m\u00fccadele yaln\u0131z askeri hedeflerin m\u00fccadelesi say\u0131lmaz. Ayn\u0131 zamanda devletlerin \u00e7evresel derinli\u011fi, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k halkalar\u0131, b\u00f6lgesel n\u00fcfuz a\u011flar\u0131 ve k\u00fcresel hiyerar\u015fide tutunma kabiliyetleri de s\u0131nanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu husus a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmelidir: Ortado\u011fu\u2019da uzun y\u0131llar vek\u00e2let hatlar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadele art\u0131k \u00e7evreden merkeze do\u011fru y\u00f6nelen daha do\u011frudan bir safhaya ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum b\u00f6lgedeki her akt\u00f6r i\u00e7in yeni riskler \u00fcretmektedir; T\u00fcrkiye i\u00e7in de ayn\u0131 ger\u00e7ek ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcstelik bu tablo tarihten kopuk bir geli\u015fme de\u011fildir. Yakla\u015f\u0131k bir as\u0131r \u00f6nce Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan \u0130ngiltere ve k\u0131smen Fransa taraf\u0131ndan kurulan b\u00f6lgesel stat\u00fcko, cetvelle \u00e7izilmi\u015f s\u0131n\u0131rlar ve d\u0131\u015f merkezli g\u00fcvenlik mimarileri \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

O d\u00fczen uzun y\u0131llar boyunca farkl\u0131 bi\u00e7imlerde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bug\u00fcn ise ayn\u0131 co\u011frafyan\u0131n stat\u00fckosu bu defa Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin stratejik yakla\u015f\u0131m\u0131 ve \u0130srail\u2019i merkeze yerle\u015ftiren yeni bir g\u00fcvenlik tasar\u0131m\u0131 \u00fczerinden yeniden \u015fekillendirilmek istenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece kadim Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131n\u0131n kaderi ikinci kez d\u0131\u015f merkezli bir dizayn giri\u015fimiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Bu giri\u015fim yaln\u0131z siyasi haritalar\u0131 de\u011fil; ayn\u0131 zamanda bu topraklarda ya\u015fayan toplumlar\u0131n tarihsel hakikatini, haf\u0131zas\u0131n\u0131 ve me\u015fru beklentilerini de \u00f6rseleme riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn bu b\u00fcy\u00fck jeopolitik tertibin d\u00fc\u011f\u00fcmlendi\u011fi ana e\u015fiklerden biri de \u0130ran sahas\u0131d\u0131r. \u0130ran s\u0131radan bir \u00fclke olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, ya\u015fayaca\u011f\u0131 muhtemel bir sars\u0131nt\u0131 da s\u0131radan bir i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u015feklinde g\u00f6r\u00fclemez.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ran gibi b\u00fcy\u00fck, tarih\u00ee, \u00e7ok katmanl\u0131 ve sert devlet reflekslerine sahip bir yap\u0131da ortaya \u00e7\u0131kacak \u00e7\u00f6z\u00fclme yaln\u0131z bir rejim meselesi \u00fcretmez; ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131r a\u015fan g\u00fcvenlik bask\u0131s\u0131, d\u00fczensiz n\u00fcfus hareketleri, mezhepsel dalgalanmalar, ka\u00e7ak ekonomi a\u011flar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi, vekil silahl\u0131 yap\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ve yeni jeopolitik bo\u015fluklar\u0131n do\u011fmas\u0131 gibi sonu\u00e7lar do\u011furur.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir ifadeyle \u0130ran\u2019da ya\u015fanacak kontrols\u00fcz bir zay\u0131flama yahut \u00e7\u00f6z\u00fclme yaln\u0131z Tahran\u2019\u0131n i\u00e7 meselesi olarak kalmayacak; dalga dalga \u00e7evre \u00fclkelere yay\u0131lan yeni bir istikrars\u0131zl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fcretme potansiyeli ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Mesele tam da budur. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki mesele, uzaktan izlenen bir s\u0131n\u0131r krizi meselesi de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu tablo do\u011frudan do\u011fruya milli g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131r emniyeti ve b\u00f6lgesel istikrar dosyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Suriye tecr\u00fcbesi bize a\u011f\u0131r bedeller \u00f6deterek \u00f6\u011fretmi\u015ftir ki devlet otoritesinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 alanlar k\u0131sa s\u00fcrede farkl\u0131 silahl\u0131 gruplar\u0131n, vek\u00e2let unsurlar\u0131n\u0131n, d\u00fczensiz g\u00f6\u00e7 hareketlerinin, ka\u00e7ak ekonomi a\u011flar\u0131n\u0131n ve d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerin sahas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn \u0130ran merkezli geli\u015fmeler de ayn\u0131 dikkatle okunmal\u0131d\u0131r. Bir b\u00f6lgede devlet bo\u015flu\u011fu olu\u015ftu\u011fu an oraya ak\u0131l, vicdan, izan ve merhamet yerle\u015fmez; \u00f6nce silah yerle\u015fir, sonra istihbarat yerle\u015fir, ard\u0131ndan vek\u00e2let sava\u015f\u0131 yerle\u015fir. Sonras\u0131nda o co\u011frafyan\u0131n halklar\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hesaplar\u0131n\u0131n alt\u0131nda ezilir.<\/p>\n\n\n\n

Muhterem Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan meselesi burada ayr\u0131ca konu\u015fulmak mecburiyetindedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc L\u00fcbnan, Ortado\u011fu\u2019nun k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f haritas\u0131; ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7eli\u015fkisidir. Din vard\u0131r, mezhep vard\u0131r, d\u0131\u015f m\u00fcdahale vard\u0131r, tarih\u00ee k\u0131r\u0131lma vard\u0131r, silahl\u0131 yap\u0131 vard\u0131r, zay\u0131f devlet vard\u0131r, g\u00fc\u00e7l\u00fc yabanc\u0131 hesap vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Beyrut\u2019un kaderi bize \u015funu defalarca g\u00f6stermi\u015ftir: Devlet zay\u0131flad\u0131k\u00e7a cemaatler b\u00fcy\u00fcr; cemaatler b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e d\u0131\u015f n\u00fcfuz kolayla\u015f\u0131r, d\u0131\u015f n\u00fcfuz yerle\u015ftik\u00e7e milli egemenlik a\u015f\u0131n\u0131r. Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc k\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bir \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 korusa da istiklalini tam anlam\u0131yla koruyamaz.<\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan\u2019a bakarken yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn cari, s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6rmek k\u00e2fi gelmez. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son asr\u0131ndan manda y\u0131llar\u0131na, i\u00e7 sava\u015ftan 2006 krizine kadar uzanan \u00e7izgi, bize ayn\u0131 ibret levhas\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir: \u0130\u00e7 denge bozuldu\u011fu an d\u0131\u015f m\u00fcdahale gecikmez.<\/p>\n\n\n\n

D\u0131\u015f m\u00fcdahale yerle\u015fti\u011fi an \u00fclkenin kendi karar kudreti k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Karar kudreti k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc an silahl\u0131 yap\u0131lar devletin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er. Bug\u00fcn L\u00fcbnan sahas\u0131nda yeniden g\u00f6r\u00fclen tablo da budur. Yanan yaln\u0131z bir cephe say\u0131lmaz; a\u015f\u0131nan ayn\u0131 zamanda devlet fikridir.<\/p>\n\n\n\n

Bu sebeple L\u00fcbnan ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131zca duygusal bir dayan\u0131\u015fma meselesi olarak kalmamal\u0131; ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenlik, egemenlik ve b\u00f6lgesel d\u00fczen hakk\u0131nda a\u011f\u0131r dersler ta\u015f\u0131yan tarih\u00ee bir ibret sahas\u0131 da olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na gelen her hadise T\u00fcrkiye\u2019ye \u015fu ger\u00e7e\u011fi yeniden hat\u0131rlatmaktad\u0131r: Devlet zay\u0131flarsa co\u011frafya konu\u015fur, softal\u0131k konu\u015fur, mezhep konu\u015fur, silah konu\u015fur, yabanc\u0131 ba\u015fkentler konu\u015fur. Devlet ayakta durursa millet nefes al\u0131r, s\u0131n\u0131rlar emniyet bulur, d\u0131\u015f m\u00fcdahale hevesi k\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kan tablo \u015funu g\u00f6stermektedir: \u0130srail, Filistin sahas\u0131n\u0131 fiilen tasfiye edilmi\u015f bir alan gibi g\u00f6rmekte ve g\u00fcvenlik stratejisini kuzeye do\u011fru geni\u015fletme aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. Gerek\u00e7e Hizbullah olur, gerek\u00e7e \u0130ran olur, gerek\u00e7e g\u00fcvenlik olur; fakat ortaya \u00e7\u0131kan stratejik y\u00f6nelim de\u011fi\u015fmemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bahane ne olursa olsun, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengelerini \u0130srail merkezli yeni bir g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fczerinden yeniden kurma aray\u0131\u015f\u0131 giderek daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada \u015fu soruyu a\u00e7\u0131k\u00e7a sormak gerekir: E\u011fer Filistin sahas\u0131 fiilen daralt\u0131lm\u0131\u015f ve par\u00e7alanm\u0131\u015f bir alan h\u00e2line getirilmi\u015fse, s\u0131radaki bask\u0131 hatt\u0131 neresidir? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 g\u00f6rmek zor de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan sahas\u0131 giderek daha fazla hedef h\u00e2line gelmektedir. Bu durum yaln\u0131z L\u00fcbnan i\u00e7in de\u011fil, Do\u011fu Akdeniz\u2019in tamam\u0131 i\u00e7in ciddi bir jeopolitik k\u0131r\u0131lma anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc L\u00fcbnan yaln\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclke de\u011fildir. L\u00fcbnan ayn\u0131 zamanda Do\u011fu Akdeniz\u2019in d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131ndan biridir. Beyrut yaln\u0131z bir ba\u015fkent de\u011fildir; tarih boyunca ticaretin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve jeopoliti\u011fin kesi\u015fti\u011fi b\u00fcy\u00fck bir kap\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Akdeniz\u2019in incisi olan bu \u015fehir ve bu \u00fclke, b\u00f6lgesel dengelerin en hassas halkalar\u0131ndan birini te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle L\u00fcbnan meselesi art\u0131k yaln\u0131zca g\u00fcncel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n dar \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131namaz. L\u00fcbnan\u2019\u0131n devlet kapasitesini g\u00fc\u00e7lendirecek, egemenli\u011fini tahkim edecek ve Do\u011fu Akdeniz\u2019de kal\u0131c\u0131 istikrar sa\u011flayacak daha cesur ve daha kapsaml\u0131 se\u00e7eneklerin a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan\u2019\u0131n kendi i\u00e7inde g\u00fc\u00e7lendirilmesi, b\u00f6lgesel istikrar mekanizmalar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve gerekirse kom\u015fu co\u011frafyalarla yeni siyasi ve ekonomik i\u015f birli\u011fi imkanlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi art\u0131k ertelenemez bir ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek \u015fudur: Denizden kom\u015fumuz olan L\u00fcbnan \u00e7\u00f6kerse yaln\u0131z bir \u00fclke \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olmaz; Do\u011fu Akdeniz\u2019de yeni bir istikrars\u0131zl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 do\u011far. Beyrut d\u00fc\u015ferse yaln\u0131z bir \u015fehir yara alm\u0131\u015f olmaz; b\u00f6lgenin jeopolitik dengesi sars\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden L\u00fcbnan meselesi yaln\u0131z L\u00fcbnan\u2019\u0131n meselesi de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgenin gelece\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcvenli\u011fi ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bir stratejik meseledir.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tam bu noktada T\u00fcrkiye\u2019nin nas\u0131l bir siyasal ve stratejik hat izlemesi gerekti\u011fi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele yaln\u0131zca b\u00f6lgesel bir kriz de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik konumunun, g\u00fcvenlik mimarisinin ve stratejik akl\u0131n\u0131n s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 tarih\u00ee bir e\u015fiktir.<\/p>\n\n\n\n

Bizim \u00e7izgimiz a\u00e7\u0131kt\u0131r. T\u00fcrkiye krizin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kap\u0131lan bir \u00fclke konumuna s\u00fcr\u00fcklenemez.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye yang\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine hizmet eden bir akt\u00f6r h\u00e2line gelemez; bilakis yang\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan, gerilimi dengeleyen, kutupla\u015fmay\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131ran ve b\u00f6lgesel akl\u0131 yeniden in\u015fa eden merkez \u00fclke konumunu g\u00fc\u00e7lendirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik istikameti savrulma de\u011fildir; d\u00fczen kuran bir denge siyasetidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m, T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan ve b\u00f6lgesel istikrar\u0131n mimarlar\u0131 aras\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flayan devlet akl\u0131n\u0131n tabii neticesidir.<\/p>\n\n\n\n

Stratejik s\u00fck\u00fbnet mahcup bir bekleyi\u015f anlam\u0131na gelmez; zaman\u0131n ruhunu do\u011fru okuyarak do\u011fru anda do\u011fru a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sahaya koyabilme kudretidir. So\u011fukkanl\u0131l\u0131k teredd\u00fct yahut gev\u015feklik say\u0131lmaz; \u00f6fkenin bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f, hesaplanm\u0131\u015f ve hedefe y\u00f6nelmi\u015f bir g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck devletler kriz zamanlar\u0131nda hamasetle savrulmaz; kuvvet, zaman ve istikamet hesab\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda yapar.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc sloganlar\u0131n cazibesine kap\u0131lmaz; stratejinin s\u00fck\u00fbnetiyle hareket eder. Anl\u0131k tepkilerin dar ufkuna hapsolmaz; uzun vadeli istikameti esas al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc devlet dedi\u011fimiz yap\u0131 g\u00fcn\u00fc kurtaran reflekslerle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir idare de\u011fildir. Devlet, zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 okuyabilen, tehlikeyi b\u00fcy\u00fcmeden sezen ve do\u011fru anda b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sahaya koyabilen tarih\u00ee bir ak\u0131lla ayakta durur.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u00e7izgi de tam olarak budur. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n senaryosuna eklemlenen bir teslimiyet hatt\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r T\u00fcrkiye. Hesap kitap bilmeyen savruk reaksiyonlar\u0131n merkezi de olmad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7izgisi; kendi g\u00fcvenli\u011fini tahkim eden, kendi ekonomisini g\u00fc\u00e7lendiren, kendi jeopolitik alan\u0131n\u0131 geni\u015fleten ve kendi i\u00e7 cephesini sa\u011flamla\u015ft\u0131ran rasyonel bir devlet \u00e7izgisidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgesel f\u0131rt\u0131nalar\u0131n ortas\u0131nda savrulan \u00fclkeler tarih sahnesinde iz b\u0131rakmaz; y\u00f6n tayin eden devletler ise krizleri a\u015fmakla kalmaz, yeni dengelerin mimar\u0131 h\u00e2line gelir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye de tam olarak b\u00f6yle bir devlet olma iradesine ve tarih\u00ee kapasiteye sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tam da bu sebeple T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki \u00f6dev a\u011f\u0131rd\u0131r. \u0130\u00e7 siyasetin s\u0131\u011f ve g\u00fcndelik polemiklerine s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f zeminden s\u00fcratle \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 zaruridir. Muhalefet ad\u0131na yerel \u00f6l\u00e7ekte dahi kal\u0131c\u0131 bir eser ortaya koyamayan; bir yanda bir kifayetsiz, \u00f6te yanda bir muhteris fig\u00fcr\u00fcn ve onlar\u0131n payandas\u0131, s\u00f6zc\u00fcs\u00fc konumuna yerle\u015fmi\u015f s\u00f6z\u00fcm ona bir liderin dar ufuklu rekabetinin T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik atmosferini belirlemesine m\u00fcsaade edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Devlet ciddiyeti \u015fahsi ihtiraslar\u0131n g\u00f6lgesinde y\u00fcr\u00fcyemez; milletin kaderi g\u00fcn\u00fcbirlik siyasi hesaplar\u0131n dar koridoruna hapsedilemez.<\/p>\n\n\n\n

Jeopolitik k\u0131r\u0131lma anlar\u0131nda zaman kayb\u0131 yaln\u0131zca siyasi bir kusur say\u0131lmaz; ayn\u0131 zamanda devletin hareket alan\u0131n\u0131 daraltan a\u011f\u0131r bir stratejik maliyet \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde ihtiyac\u0131 olan \u015fey g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc polemiklerden ziyade, sa\u011flam irade; s\u0131\u011f muhalefet ve rekabetten \u00f6te, devlet \u00e7ap\u0131nda bir ak\u0131l ve dirayettir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle devlet \u00f6l\u00e7e\u011finde bir toparlanma ve konsolidasyon zaruridir. G\u00fcvenlik, enerji ve d\u0131\u015f politika ba\u015fl\u0131klar\u0131nda asgari m\u00fc\u015ftereklerin h\u0131zla tahkim edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7 cephesi sa\u011flam olursa d\u0131\u015f bask\u0131lar anlam\u0131n\u0131 yitirir. \u0130\u00e7 dayan\u0131kl\u0131l\u0131k g\u00fc\u00e7lenirse b\u00f6lgesel krizler T\u00fcrkiye i\u00e7in tehdit olmaktan \u00e7\u0131kar, y\u00f6netilebilir risklere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc devlet dedi\u011fimiz yap\u0131, g\u00fcn\u00fc kurtarmak i\u00e7in kurulmu\u015f bir idare mekanizmas\u0131 de\u011fildir. Devlet, zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 okuyabilen; tehlikeyi b\u00fcy\u00fcmeden sezebilen, f\u0131rsat\u0131 do\u011fmadan g\u00f6rebilen ve milletin kaderini g\u00fcn\u00fcbirlik hesaplar\u0131n \u00fcst\u00fcnde tutabilen tarih\u00ee bir ak\u0131ld\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ak\u0131l bazen sabretmeyi bilir, bazen konu\u015fmay\u0131 bilir, bazen de do\u011fru anda b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sahaya koymay\u0131 bilir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin devlet akl\u0131 da i\u015fte bu gelene\u011fin devam\u0131d\u0131r. Bu ak\u0131l ne hamasetin g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcne kap\u0131l\u0131r ne de korkunun dar ufkuna s\u0131k\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ak\u0131l, f\u0131rt\u0131nal\u0131 zamanlarda pusulas\u0131n\u0131 kaybetmeyen bir milletin ortak iradesidir. Ve o irade bug\u00fcn de T\u00fcrkiye\u2019ye \u015funu s\u00f6ylemektedir: \u0130\u00e7 cepheyi sa\u011flam tut, devlet akl\u0131n\u0131 diri tut ve b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131nalar\u0131n ortas\u0131nda y\u00f6n tayin eden \u00fclkelerden biri ol.<\/p>\n\n\n\n

Buradan muhalefete a\u00e7\u0131k\u00e7a seslenmek isterim: T\u00fcrkiye\u2019nin etraf\u0131nda ate\u015f \u00e7emberi daral\u0131rken, h\u00e2l\u00e2 belediye kulisleriyle, ki\u015fisel ikbal hesaplar\u0131yla, medya par\u0131lt\u0131s\u0131yla, g\u00fcn\u00fcbirlik polemiklerle oyalanan bir siyaset \u00e7izgisi, memlekete y\u00fck olur.<\/p>\n\n\n\n

Devletin \u00f6n\u00fcne proje koyamayan, milletin \u00f6n\u00fcne ufuk koyamayan, b\u00f6lgesel k\u0131r\u0131lma anlar\u0131nda tarih \u015fuuruyla davranamayan kifayetsiz ve muhteris kadrolar\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131nalardan sa\u011f salim \u00e7\u0131karma kabiliyeti bulunamaz.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131karmak kolayd\u0131r. Sosyal medyada parlamak kolayd\u0131r. Ham c\u00fcmlelerle kalabal\u0131k toplamak kolayd\u0131r. Zor olan, devleti okumakt\u0131r. Zor olan, co\u011frafyan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makt\u0131r. Zor olan, kriz an\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 ve kurucu bir \u00e7izgi g\u00f6sterebilmektir.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Muhalefetin bir k\u0131sm\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck jeopolitik s\u0131naman\u0131n mahiyetini kavrayabilecek bir ufka sahip g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Okyanuslar kabar\u0131rken ufukta, onlar kendilerince \u00d6ZG\u00dcRbir halet-i ruhiye i\u00e7inde s\u0131\u011f sularda \u00e7amurla oynamay\u0131 marifet saymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ufku okuyamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fcmserler; kavrayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in basitle\u015ftirirler, idrak edemedikleri i\u00e7in meseleyi g\u00fcndelik polemiklerin dar \u00e7er\u00e7evesine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131nda bir de kulak entelekt\u00fcelleri, meyhane malumatfuru\u015flar\u0131 ve isimlerini anmaya dahi de\u011fmeyecek baz\u0131 zevat\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc yorumlar\u0131 dola\u015fmaktad\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7oktur, idrak azd\u0131r; s\u00f6z \u00e7oktur, kavray\u0131\u015f k\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Oysa burada konu\u015fulan mevzu herhangi bir parti rekabeti, herhangi bir se\u00e7im hesab\u0131 yahut ekranlarda t\u00fcketilen bir polemik ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Burada konu\u015fulan mevzu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fcz y\u0131l\u0131n\u0131 \u015fekillendirecek g\u00fcvenlik ve jeopolitik e\u015fi\u011fin kendisidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ran sahas\u0131nda do\u011fabilecek a\u011f\u0131r bir k\u0131r\u0131lman\u0131n etkisi yaln\u0131zca Tahran\u2019\u0131 ilgilendiren bir hadise olarak kalmaz; dalga dalga T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131na, g\u00fcvenlik mimarisine, g\u00f6\u00e7 hareketlerine, ekonomik dengelerine ve i\u00e7 istikrar\u0131na kadar uzanabilecek bir sars\u0131nt\u0131 \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bir mesele sloganla y\u00fcr\u00fct\u00fclemez. B\u00f6yle bir mesele kifayetsizlikle ta\u015f\u0131namaz. B\u00f6yle bir mesele \u015fahsi ihtiraslar\u0131n g\u00f6lgesine terk edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Devlet akl\u0131 b\u00f6ylesi zamanlarda polemik \u00fcretmez; istikamet tayin eder. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131karmaz; a\u011f\u0131rl\u0131k koyar. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih\u00ee e\u015fiklerden ge\u00e7en milletler s\u0131\u011f rekabetlerin g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle de\u011fil, derin bir devlet akl\u0131n\u0131n dirayetiyle yol al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte tam da bu sebeple milli birlik ve karde\u015flik projesinin tarih\u00ee isabeti bug\u00fcn \u00e7ok daha berrak \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 cephe tahkim edilmeden d\u0131\u015f cephe korunamaz. Karde\u015flik kuvvetlenmeden s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi kal\u0131c\u0131 \u015fekilde tesis edilemez.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal mutabakat derinle\u015fmeden devletin d\u0131\u015f bask\u0131lara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 kapasitesi azami seviyeye ula\u015famaz. T\u00fcrkiye\u2019nin etnik fay hatlar\u0131yla, mezhebi gerilimlerle, siyasi kutupla\u015fmayla ve k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131\u015ft\u0131rmalarla zay\u0131flat\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck her giri\u015fim do\u011frudan do\u011fruya milli g\u00fcvenlik meselesidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7erde birlik kudret \u00fcretir. \u0130\u00e7erde karde\u015flik cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fcretir. \u0130\u00e7erde \u00e7\u00f6z\u00fclme ise d\u0131\u015far\u0131da i\u015ftah kabart\u0131r. Bu ger\u00e7ek bug\u00fcn her zamankinden daha a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n k\u0131ymeti de tam burada anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Cumhur \u0130ttifak\u0131, basit bir se\u00e7im ortakl\u0131\u011f\u0131 say\u0131lmaz; T\u00fcrkiye\u2019nin a\u011f\u0131r zamanlar\u0131nda devlet ile millet aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 tahkim eden, g\u00fcvenlik ile siyaset aras\u0131ndaki e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc kuvvetlendiren, i\u00e7 cepheyi tahkim eden tarih\u00ee bir irade birli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu b\u00f6lgesel tehditler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n ortaya koydu\u011fu duru\u015f; da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k yerine dayan\u0131\u015fmay\u0131, gev\u015feklik yerine kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, teredd\u00fct yerine devlet ciddiyetini, savrulma yerine istikamet duygusunu temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n k\u0131ymeti se\u00e7im g\u00fcnlerinde de\u011fil, i\u015fte b\u00f6ylesi kader anlar\u0131nda daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015fey, merkez\u00ee devlet refleksinin b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla sahaya yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131k tepkiler \u00fcreten bir siyasal atmosferden s\u00fcratle uzakla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin selameti i\u00e7in g\u00fcvenlikte tavizsiz, ekonomide ihtiyatl\u0131, diplomaside etkin ve siyasette sorumluluk bilinci ta\u015f\u0131yan bir devlet \u00e7izgisi ivedilikle tahkim edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz jeopolitik e\u015fik refleksle de\u011fil, stratejiyle hareket etmeyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar da son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Her \u015feyden \u00f6nce s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde tahkim edilmelidir. \u0130ran hatt\u0131nda do\u011fabilecek her ihtimal i\u00e7in \u00e7ok katmanl\u0131 bir haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Muhtemel g\u00f6\u00e7 bask\u0131s\u0131, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k a\u011flar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi, vekil silahl\u0131 yap\u0131lar\u0131n hareket alan\u0131 kazanmas\u0131, ter\u00f6r s\u0131zmalar\u0131 ve ekonomik yans\u0131malar e\u015f zamanl\u0131 bir g\u00fcvenlik perspektifi i\u00e7inde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Devlet akl\u0131 ihtimalleri k\u00fc\u00e7\u00fcmsemez; en k\u00f6t\u00fc senaryoyu dahi hesaba katarak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak Avrupa Birli\u011fi ile erken haz\u0131rl\u0131k ve koordinasyon mekanizmalar\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r. Suriye krizinde Avrupa haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanm\u0131\u015f, ortaya \u00e7\u0131kan insani ve g\u00fcvenlik maliyetinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir b\u00f6lgesel sars\u0131nt\u0131da ayn\u0131 tablonun tekrar\u0131na f\u0131rsat verilmemelidir. T\u00fcrkiye, Avrupa kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z y\u00fck ta\u015f\u0131yan bir s\u0131n\u0131r \u00fclkesi konumuna s\u0131k\u0131\u015famaz. Tam tersine, riskleri y\u00f6neten, sahay\u0131 okuyabilen ve kriz y\u00f6netiminde merkez rol \u00fcstlenen bir akt\u00f6r konumunu tahkim etmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak Birle\u015fmi\u015f Milletler zemininde insani g\u00fcvenlik ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde sahiplenilmelidir. Sivillerin korunmas\u0131, kitlesel yerinden edilmenin y\u00f6netimi, insani yard\u0131m koridorlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 ve b\u00f6lgesel istikrar\u0131n muhafazas\u0131 i\u00e7in uluslararas\u0131 e\u015fg\u00fcd\u00fcm \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye bu ba\u015fl\u0131kta yaln\u0131z bir taraf\u0131n sesi olarak de\u011fil, b\u00f6lgesel vicdan\u0131n ve uluslararas\u0131 sorumlulu\u011fun temsilcisi olarak hareket etmelidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak K\u00f6rfez \u00fclkeleriyle g\u00fcvenlik, enerji ve insani meseleler konusunda daha yak\u0131n ve kurumsal bir isti\u015fare mekanizmas\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ili\u015fki dar blokla\u015fma mant\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmemeli; gerilimi azaltan, maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcren ve b\u00f6lgesel istikrar\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir i\u015f birli\u011fi zemini \u00fczerinden \u015fekillenmelidir. Ortado\u011fu\u2019nun istikrar\u0131 rekabetin derinle\u015fmesiyle sureti ile de\u011fil, rasyonel i\u015f birli\u011fi kanallar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Be\u015finci olarak T\u00fcrkiye onay bekleyen, i\u015faret arayan bir \u00fclke psikolojisiyle hareket edemez. Ankara art\u0131k yaln\u0131zca s\u0131n\u0131r kom\u015fulu\u011fu yapan yahut s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 bask\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131yan bir \u00fclke gibi konu\u015famaz.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye sahay\u0131 bilen, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi risklerini tan\u0131yan ve b\u00f6lgesel istikrar\u0131n maliyetini fiilen \u00fcstlenmi\u015f bir devlet olarak hareket etmek zorundad\u0131r. Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019nin rol\u00fc pasif bir g\u00f6zlemci rol\u00fc olmamal\u0131d\u0131r; T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fczen kurucu ve denge sa\u011flay\u0131c\u0131 bir merkez \u00fclke rol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Aziz Dava Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu ba\u015fl\u0131klar bir araya geldi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7er\u00e7eve son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r: T\u00fcrkiye krizin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kap\u0131lan bir \u00fclke olmaktan masundur. T\u00fcrkiye, krizlerin ortas\u0131nda istikamet tayin eden bir devlettir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcc\u00fc yaln\u0131z askeri kapasitesinden ne\u015fet etmez, tarih\u00ee tecr\u00fcbesinden, devlet gelene\u011finden ve kriz zamanlar\u0131nda sergiledi\u011fi stratejik ak\u0131ldan gelmektedir. Bu ak\u0131l diri tutuldu\u011fu s\u00fcrece T\u00fcrkiye, f\u0131rt\u0131nalar\u0131n ortas\u0131nda savrulan bir \u00fclke olmak \u00f6tesinde, y\u00f6n tayin eden bir merkez olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak mesele yaln\u0131zca b\u00f6lgesel krizlerin y\u00f6netimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. D\u00fcnya ayn\u0131 anda \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7inden ge\u00e7mektedir. K\u00fcresel g\u00fc\u00e7 mimarisi yeniden \u015fekillenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri uzun y\u0131llar boyunca kurdu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131makta zorlanmakta, stratejik rasyonalitesini yeniden kurma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde hareket etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Rusya Ukrayna sava\u015f\u0131yla birlikte k\u00fcresel sistemden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle d\u0131\u015flanm\u0131\u015f bir akt\u00f6r say\u0131lmaz; ancak geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte oyun kurabilen bir merkez g\u00fc\u00e7 vasf\u0131n\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ise dikkatli, temkinli ve zaman zaman \u00fcrkek say\u0131labilecek bir ilerleyi\u015fle, bu iki b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcn a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluklar\u0131 \u00f6l\u00e7erek k\u00fcresel etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu denklemin bir di\u011fer y\u00fckselen akt\u00f6r\u00fc de Hindistan\u2019d\u0131r. Demografik b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ekonomik dinamizmi ve b\u00f6lgesel iddialar\u0131yla Hindistan \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda Avrasya dengelerinde daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir akt\u00f6r h\u00e2line gelmektedir. Bu durum T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatle izlenmesi gereken yeni bir rekabet sahas\u0131na i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelerin ortas\u0131nda d\u00fcnya siyasetinin yeni belirleyici unsurlar\u0131ndan biri de koridorlar ve kanallar h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Enerji hatlar\u0131 nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n jeopoliti\u011fini \u015fekillendirdiyse, bug\u00fcn ticaret koridorlar\u0131, lojistik a\u011flar\u0131 ve stratejik ge\u00e7i\u015f yollar\u0131 da k\u00fcresel rekabetin en kritik ba\u015fl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k d\u00fcnya siyasetinin kaderini yaln\u0131z petrol kuyular\u0131 ve do\u011falgaz sahalar\u0131 belirlememektedir; ayn\u0131 zamanda limanlar, demiryollar\u0131, ticaret koridorlar\u0131 ve deniz ge\u00e7itleri belirlemektedir. K\u00fcresel rekabetin yeni sahas\u0131, mallar\u0131n, enerjinin ve verinin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 hatlar\u0131n kontrol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte tam bu noktada T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik ehemmiyeti daha da belirgin h\u00e2le gelmektedir. T\u00fcrkiye yaln\u0131zca bir s\u0131n\u0131r \u00fclkesi de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye k\u0131talar\u0131n kesi\u015fti\u011fi, ge\u00e7i\u015f yollar\u0131n\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcmlendi\u011fi ve medeniyet havzalar\u0131n\u0131n bulu\u015ftu\u011fu merkez bir devlettir. Avrasya\u2019n\u0131n tam ortas\u0131nda yer alan bu co\u011frafya, tarih boyunca ticaretin, siyasetin ve stratejinin ana arterlerinden biri olmu\u015ftur. Bug\u00fcn de ayn\u0131 ger\u00e7ek de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Orta Koridor vizyonu i\u015fte bu tarih\u00ee ger\u00e7e\u011fin \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki stratejik ifadesidir. \u00c7in\u2019den Avrupa\u2019ya uzanan ticaret hatlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli, h\u0131zl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde i\u015flemesini sa\u011flayacak bu g\u00fczerg\u00e2h yaln\u0131z bir lojistik rota de\u011fildir; yeni k\u00fcresel d\u00fczenin jeoekonomik omurgalar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n

Orta Asya\u2019dan Kafkasya\u2019ya, Anadolu\u2019dan Avrupa\u2019ya uzanan bu hat; yaln\u0131z y\u00fck ta\u015f\u0131yan bir demiryolu hatt\u0131 de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda Avrasya\u2019n\u0131n gelece\u011fini \u015fekillendirecek b\u00fcy\u00fck bir ba\u011flant\u0131sall\u0131k mimarisidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle Orta Koridor yaln\u0131z T\u00fcrkiye\u2019nin bir projesi de\u011fildir; Avrasya\u2019n\u0131n gelece\u011fini ilgilendiren bir stratejik teklif niteli\u011findedir.<\/p>\n\n\n\n

Nas\u0131l ki \u00c7in\u2019in Ku\u015fak ve Yol giri\u015fimi k\u00fcresel ticaretin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiren b\u00fcy\u00fck bir vizyon olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa, Orta Koridor da Avrasya\u2019n\u0131n g\u00fcvenli, istikrarl\u0131 ve dengeli ba\u011flant\u0131sall\u0131k mimarisinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc adaylar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n

Hatta bug\u00fcn gelinen noktada Orta Koridor\u2019un ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 stratejik de\u011fer, bir\u00e7ok bak\u0131mdan Ku\u015fak ve Yol giri\u015fimiyle mukayese edilebilecek bir jeoekonomik a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcnde duran mesele yaln\u0131z krizleri y\u00f6netmek de\u011fildir. T\u00fcrkiye ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yeniden \u015fekillendi\u011fi bu d\u00f6nemde kendi jeopolitik de\u011ferini do\u011fru okuyarak yeni d\u00fczenin kurucu akt\u00f6rleri aras\u0131nda yer alma imk\u00e2n\u0131na sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

F\u0131rt\u0131nal\u0131 zamanlar yaln\u0131z risk \u00fcretmez; do\u011fru okundu\u011funda b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar da \u00fcretir. T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00f6revi de tam olarak budur: krizlerin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kap\u0131lan bir \u00fclke olmak yerine, yeni dengelerin kuruldu\u011fu zeminde kendi tarih\u00ee a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 stratejik ak\u0131lla sahaya yans\u0131tan bir merkez devlet olmak.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin kaderi, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7izdi\u011fi haritalar\u0131n i\u00e7inde savrulmak de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin kaderi, haritalar\u0131n yeniden \u00e7izildi\u011fi masalarda s\u00f6z sahibi olmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu millet tarih boyunca yaln\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyan bir millet olmam\u0131\u015ft\u0131r; ayn\u0131 zamanda yollar a\u00e7an, koridorlar kuran ve medeniyetleri birbirine ba\u011flayan bir millet olmu\u015ftur. Bug\u00fcn de ayn\u0131 tarih\u00ee rol yeniden hat\u0131rlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrasya\u2019n\u0131n ortas\u0131nda y\u00fckselen T\u00fcrkiye, yaln\u0131z co\u011frafyan\u0131n de\u011fil, zaman\u0131n da merkezinde yer alan bir devlettir.<\/p>\n\n\n\n

Muhterem Arkada\u015flar\u0131m,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet akl\u0131, hadiseleri bir g\u00fcn\u00fcn s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131yla okuyup h\u00fck\u00fcm vermez. Bug\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine yar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yar\u0131n\u0131n i\u00e7ine de tarihin haf\u0131zas\u0131n\u0131 katar. O sebeple T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc s\u0131namas\u0131 yaln\u0131z \u0130ran-\u0130srail-ABD eksenindeki s\u0131cak gerilimden ibaret say\u0131lmaz.<\/p>\n\n\n\n

As\u0131l mesele, bu gerilimin ard\u0131ndan kurulacak yeni b\u00f6lgesel mimaride T\u00fcrkiye\u2019nin nerede duraca\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye edilgen kal\u0131rsa ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu denklemin sonu\u00e7lar\u0131na maruz kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye aktif ve kurucu davran\u0131rsa, kendi g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131, kendi jeoekonomik alan\u0131n\u0131, kendi diplomatik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahkim eder.<\/p>\n\n\n\n

Bizim anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z nettir. T\u00fcrkiye mazlumlar i\u00e7in vicdan, kendi vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in emniyet ve huzur \u00fclkesi olmak mecburiyetindedir.<\/p>\n\n\n\n

Hepinize \u00e7ok \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Bug\u00fcne kadar uygulamalar\u0131n\u0131zla T\u00fcrk siyasetinde yerel y\u00f6netimin ak\u0131, y\u00fcz\u00fc, do\u011frusu, samimiyeti her \u015feyi sizler oldunuz. Allah hepinizden raz\u0131 olsun. Hepinizi tebrik ediyor, ba\u015far\u0131lar diliyorum.<\/p>\n\n\n\n

Sa\u011f olun, var olun, Allah\u2019a emanet olun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Muhalefetin bir k\u0131sm\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck jeopolitik s\u0131naman\u0131n mahiyetini kavrayabilecek bir ufka sahip g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Okyanuslar kabar\u0131rken ufukta, onlar kendilerince \u00d6ZG\u00dcRbir halet-i ruhiye i\u00e7inde s\u0131\u011f sularda \u00e7amurla oynamay\u0131 marifet […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":12344,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,1,12,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12339"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12339"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12348,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12339\/revisions\/12348"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12344"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mhphaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}