Milliyet\u00e7i Hareket Partisi Grup Ba\u015fkanvekili ve Samsun Milletvekili Erhan USTA \u2018\u00c7AY\u2019 \u0131 Meclis Genel Kuruluna ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrkiye \u00e7ay piyasas\u0131n\u0131n yabanc\u0131 tekellerin eline ge\u00e7mesinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rma \u00f6nergesi \u00fczerinde Milliyet\u00e7i Hareket Partisi Grubu ad\u0131na s\u00f6z alan Usta \u201cb\u00f6lge halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 86’l\u0131k bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ay gelirine muhta\u00e7t\u0131rlar\u201d dedi ve \u00e7ay\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n

Usta s\u00f6zlerine devamla:
\n\u2018\u00c7ay deyince akla Karadeniz geliyor. \u00d6nce, \u00e7ok k\u0131sa bir \u015fekilde, Karadeniz’de hayat nas\u0131l, Karadeniz insan\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 nelerdir, Karadeniz ekonomisi nas\u0131ld\u0131r onunla ilgili \u00e7ok k\u0131sa bir de\u011ferlendirme yapaca\u011f\u0131m, ondan sonra \u00e7ayla ilgili de\u011ferlendirmelerime ge\u00e7ece\u011fim.<\/p>\n

\u00d6ncelikle \u015funu ifade etmem gerekir ki T\u00dc\u0130K’in rakamlar\u0131 her ne kadar bana \u00e7ok fazla g\u00fcvenilir gibi gelmese de; Karadeniz ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6\u00e7 veriyor. “Niye g\u00fcvenilir de\u011fil?” sorusunun cevab\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; Rize ba\u015fta olmak \u00fczere be\u015f tane ilimizde \u00e7ay var; Artvin, Giresun, Ordu, Rize, Trabzon. \u015eimdi, 2014-2015 y\u0131l\u0131nda \u00e7ay \u00fcretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 be\u015f tane ilden \u00fc\u00e7 tanesinde n\u00fcfus art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 negatif; Artvin’de binde 7,7, Giresun’da binde 7,7, Rize’de binde 2,4, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 yok, n\u00fcfus gerilemi\u015f, Ordu’da binde 6,4 artm\u0131\u015f, Trabzon’da binde 2,1 atm\u0131\u015f. Artan illerde, iki il de T\u00fcrkiye ortalamas\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n da alt\u0131nda ama \u00fc\u00e7 tanesinde de azalma var, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 yok, azalmas\u0131 var. 2015-2016’ya geldi\u011fimizdeyse rakamlar bir anda yine bir tane negatif olmakla birlikte bu sefer de y\u00fcksek art\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131na ge\u00e7iyor, dolay\u0131s\u0131yla o y\u00fczden rakamlar \u00e7ok g\u00fcvenilir mi, o anlamda bir \u015fey diyemeyece\u011fim ancak biz biliyoruz ki zaten her tarafta Karadenizli oldu\u011funa g\u00f6re Karadeniz’in ciddi bir \u015fekilde n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131nda problem var, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131ndan ziyade azal\u0131\u015f\u0131 var, net g\u00f6\u00e7 rakamlar\u0131nda da bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. 2014-2015 d\u00f6neminde bu bahsetti\u011fimiz be\u015f tane ilin be\u015fi de net g\u00f6\u00e7 vermi\u015f, tamam\u0131 net g\u00f6\u00e7 veriyor. Burada en \u00f6nemli sorun nedir? \u00d6zellikle ekonomik sorunlard\u0131r, arazi ko\u015fullar\u0131d\u0131r. Bu 5 ilin gayrisafi yurt i\u00e7i has\u0131ladan ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 nas\u0131l geli\u015fmi\u015f diye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 2004 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye toplam mill\u00ee gelirinin y\u00fczde 2,23’\u00fc iken 2014 y\u0131l\u0131nda 2,20’ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yani 5 ilin toplam mill\u00ee gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay da son on y\u0131lda azalm\u0131\u015f. Katma de\u011fer olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da benzer durumu g\u00f6r\u00fcyoruz. Az \u00f6nceki, gelirin tamam\u0131yd\u0131, transferleri de i\u00e7eriyordu ancak \u00fcretim olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yine Karadeniz’de katma de\u011ferde de bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var. Dolay\u0131s\u0131yla zaten geliri d\u00fc\u015fen bir Karadeniz B\u00f6lgesi var, f\u0131nd\u0131k ve \u00e7ay da iki \u00f6nemli tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn. Bunlarla ilgili kararlar al\u0131n\u0131rken de \u00e7ok dikkat edilmesi gerekti\u011fi \u00e7ok a\u015fik\u00e2r. \u00c7\u00fcnk\u00fc n\u00fcfus olarak da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 1 milyonu a\u015fk\u0131n bir n\u00fcfusu ilgilendiriyor \u00e7ay meselesi. 210 bin aile do\u011frudan \u00e7ay \u00fcreticisi ama di\u011fer unsurlarla birlikte 1 milyon n\u00fcfusu ilgilendiriyor. <\/p>\n

“\u00c7ay, b\u00f6lge halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar \u00f6nemlidir?” derseniz, bir ara\u015ft\u0131rma var, o ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 60’\u0131 ge\u00e7imini \u00e7ayla sa\u011fl\u0131yor, y\u00fczde 26’l\u0131k k\u0131sm\u0131 ise \u00e7ay gelirine tamamen muhta\u00e7 h\u00e2lde. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fczde 86’l\u0131k bir k\u0131s\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ay geliri \u00e7ok \u00f6nemli ve \u00e7ay gelirine muhta\u00e7t\u0131rlar. O a\u00e7\u0131dan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar\u0131n oradaki \u00fcreticileri ve toplumun genelini do\u011frudan ilgilendirdi\u011fini ve \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyece\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

\u015eimdi, \u00fcretim rakamlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da enteresan \u015feyler var. Mesela, ya\u015f \u00e7ay \u00fcretimi otuz y\u0131lda y\u00fczde 111 art\u0131yor fakat kuru \u00e7ay \u00fcretimi y\u00fczde 85 art\u0131yor. Bu aradaki fark da i\u015fte, \u00e7aydaki temel sorunlardan bir tanesi olan kalitesizli\u011fi ve s\u00fcrekli artan rand\u0131man sorunlar\u0131n\u0131 i\u015faret ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7ay \u00fcretiminde de kalite anlam\u0131nda da sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

Di\u011fer bir sorun da \u00e7ay fiyatlar\u0131ndaki istikrars\u0131zl\u0131k. Fiyat istikrars\u0131z olunca \u00e7ay geliri de istikrars\u0131z yani oradaki toplumun y\u00fczde 85’i \u00e7ay gelirine muhta\u00e7 fakat bu \u00e7ay gelirleri \u00e7ok dalgal\u0131. Bu \u00f6nemli bir sorun. \u00c7ay i\u015fletmecileri kar\u015f\u0131s\u0131nda n\u00fcfus \u00f6rg\u00fctl\u00fc de\u011fil, \u00fcretici \u00f6rg\u00fctl\u00fc de\u011fil, bu di\u011fer bir sorun ve \u00e7ay\u0131n getirisinin de zaman i\u00e7erisinde azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

En b\u00fcy\u00fck sorunlardan bir tanesi de \u00e7ayda ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k sorunu, \u00f6zellikle \u0130ran’dan gelen ciddi bir ka\u00e7ak var, y\u00fczde 15’in \u00fczerinde y\u00fczde 15 ile 20 aras\u0131nda \u00e7ayda ka\u00e7ak var arkada\u015flar, bu olacak i\u015f de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla, asl\u0131nda \u00e7ay \u00fcreticisinin ma\u011fduriyetlerinin \u00f6nemli bir nedeni de bu ka\u00e7ak meselesidir. Dolay\u0131s\u0131yla, burada hemen yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f bir defa, \u00e7ay ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n organize su\u00e7 kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekir ve \u00e7ay ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerdeki paketleme tesislerinin de ciddi bir denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Son d\u00f6nemde Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 bir karar al\u0131yor bu karar\u0131nda \u00e7ay \u00fcretiminde kimyasal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasakl\u0131yor; nitrat ve azot i\u00e7erikli g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 yasaklan\u0131yor ve mikrobiyal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131na yani organik g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131na ge\u00e7ilmesi karar\u0131 al\u0131n\u0131yor. Hedef tabii nedir? Organik tar\u0131ma ge\u00e7mektir. Asl\u0131nda 12 Nisan 2016’da yine \u00e7ayla ilgili bir ara\u015ft\u0131rma \u00f6nergesinde yapt\u0131\u011f\u0131m de\u011ferlendirmede \u00f6neriler k\u0131sm\u0131nda \u015funu ifade etmi\u015ftim: “Organik \u00e7ay \u00fcretimine gereken \u00f6nem verilmelidir, kimyasal g\u00fcbrenin terk edilerek yerine organik veya yar\u0131 organik g\u00fcbreye ge\u00e7ilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.” Asl\u0131nda yap\u0131lan \u015fey bizim de \u00f6nerimize uygun bir geli\u015fme. Karar\u0131 do\u011fru bir karar olarak de\u011ferlendiriyoruz. Hatta \u015f\u00f6yle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bizim \u00e7ay \u00fcretimimizde kimyasal ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 yok. Bu kimyasal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131ndan da vazge\u00e7ilmesi durumunda T\u00fcrk \u00e7ay kalitesinin g\u00fc\u00e7lenece\u011fini de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn. Bu kadar yo\u011fun bir kesimi ilgilendiren bu kararla ilgili de bu karar hemen ge\u00e7ilmek \u00fczere al\u0131nm\u0131\u015f bir karar, burada da bir tuhafl\u0131k var, bir problem var. Nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131 ben bunu merak ediyorum. Biz, bununla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131k, bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bir etki analizi yok. Yani buradan \u00e7ay verimi nas\u0131l etkilenecek? Mevcut organik tar\u0131m, organik \u00e7ay k\u0131sm\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00e7ay veriminde ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var, y\u00fczde 50’ye yak\u0131n bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var. \u015eimdi, bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ayn\u0131s\u0131 burada da olursa bu bir felaket. Bunun olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor yetkililer \u00e7\u00fcnk\u00fc orada g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 yok. Organik g\u00fcbre kullan\u0131lmas\u0131 durumunda verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar ancak mesela \u00c7AYKUR Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc yine ifade ediyor, diyor ki: “Biz bunu tabii b\u00fct\u00fcn arazide deneyebilmi\u015f de\u011filiz, baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc olabilir.” Bunlar tabii insan\u0131 endi\u015felendiriyor. Bu kadar yo\u011fun bir kesimi ilgilendiren bir kararda daha kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 beklenirdi.<\/p>\n

Yine etki analizi kapsam\u0131nda, \u00fcretici geliri nas\u0131l etkilenecek? Bununla ilgili bir \u00e7al\u0131\u015fma yok. \u00c7ay fiyatlar\u0131 nas\u0131l etkilenecek? Kamuya maliyeti ne olacakt\u0131r? \u015eu anda y\u00fczde 5’lik bir kesimde organik \u00fcretim var. Bundan dolay\u0131 55 milyon TL destek veriliyor. Ayn\u0131 deste\u011fin tamam\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bu 1,2 milyar TL demektir. B\u00f6yle bir deste\u011fi kamunun verme imk\u00e2n\u0131 var m\u0131? Yok. O zaman dolay\u0131s\u0131yla desteklenmemesi durumunda bu kay\u0131plar nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak, bu kay\u0131plar olacak m\u0131, olmayacak m\u0131? Bunlar ciddi sorunlar. G\u00fcbre temininde zorluk olacak m\u0131? Bak\u0131n, bu konuyla ilgili yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalarda -\u00e7al\u0131\u015fma derken yani kamuoyunun konuya ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerinde- bir defa g\u00fcbre teminiyle ilgili ciddi endi\u015feler oldu\u011fu ifade ediliyor. Bu, tabii \u015fu anda hi\u00e7 kullan\u0131lmayan, t\u00fcketilmeyen bir \u015fey \u00e7ay \u00fcreticisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ama yo\u011fun bir \u015fekilde t\u00fcketilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda bunun fiyat\u0131 nas\u0131l geli\u015fecek, bunun \u00fcretimiyle ilgili tedbirler zaman\u0131nda al\u0131nabilecek mi, al\u0131namayacak m\u0131?<\/p>\n

Benim esas olarak ifade etmek istedi\u011fim \u015fey, al\u0131nan karar\u0131 uzun d\u00f6nemde do\u011fru bir karar olarak g\u00f6r\u00fcyoruz fakat b\u00f6yle temel kararlar al\u0131n\u0131rken ve yo\u011fun bir kesimi, b\u00fct\u00fcn t\u00fcketicileri ve i\u015fte 1 milyonun \u00fczerinde \u00fcreticiyi etkileyen kararlar al\u0131n\u0131rken de ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Belki bir pilot deneme yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m ve bu ge\u00e7i\u015fin de kademeli olmas\u0131 laz\u0131m. Yani bizim \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir politika, olmas\u0131 gereken dedi\u011fimiz bir i\u015f ancak bu yap\u0131l\u0131rken yap\u0131\u015f tarz\u0131 ve herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 hem Karadeniz halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de toplumun geneli a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizi endi\u015feye sevk etmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131larak konunun tekrar de\u011ferlendirilmesini ve belki bir zamana yay\u0131lmas\u0131n\u0131n da daha do\u011fru olabilece\u011fini de\u011ferlendiriyorum. \u2018 dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"