TBMM Ara\u015ft\u0131rma Hizmetleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, “Almanya, ABD, Fransa ve \u0130ngiltere \u00d6rneklerinde Sosyal Medya \u015eirketlerinin Yasal Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma raporu haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Raporda, internet ve sosyal medyan\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda giderek artan etkinli\u011fiyle, bu platformlarda payla\u015f\u0131lan i\u00e7eriklerin hukuki stat\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal medyan\u0131n tan\u0131m\u0131, sosyal medya \u015firketlerinin yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve kendi platformlar\u0131nda payla\u015f\u0131lan i\u00e7erikler konusunda \u015firketlerin sorumluluklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak bu yeni durumun nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan sorguland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edilen \u00e7al\u0131\u015fmada, Avrupa ve ABD \u00f6rneklerinin incelendi\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ncelenen \u00fclkelerin \u00e7o\u011funun sosyal medyayla ilgili faaliyet g\u00f6steren \u015firketlere \u00f6zel d\u00fczenleme yapmad\u0131\u011f\u0131, bunun yerine bu platformlardaki i\u00e7eriklerin yasal denetimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendi ceza ve ileti\u015fim kanunlar\u0131 ile di\u011fer ilgili i\u00e7 hukuk mevzuat\u0131n\u0131 k\u0131stas ald\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kaydedildi.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte istisnai olarak sosyal a\u011flara \u00f6zel ihdas edilen yasal d\u00fczenlemelere ve bu konuyu merkeze oturtan parlamento faaliyetlerine de rastland\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lan raporda, sosyal medya \u015firketlerinin yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yeni ve ayr\u0131 bir husus olarak ele al\u0131p inceleyen Almanya, ABD, Fransa ve \u0130ngiltere \u00f6rnekleri \u00fczerinde duruldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fmada, bu d\u00f6rt \u00fclke \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fclen ve yalan haberle m\u00fccadele, nefret s\u00f6ylemlerinin d\u00fczenlenmesi, \u015fiddet i\u00e7erikli payla\u015f\u0131mlar\u0131n engellenmesi ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinin salahiyetinin sa\u011flanmas\u0131 gibi nedenlerle yasama ve y\u00fcr\u00fctme faaliyetleri kapsam\u0131nda getirilen d\u00fczenleme ve \u00f6nerilerin incelendi\u011fi belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Almanya<\/strong>
Raporda, Almanya’da 2 milyon ya da daha fazla kay\u0131tl\u0131 kullan\u0131c\u0131ya sahip sosyal a\u011flara uygulanabilen 1 Ekim 2017 tarihli Sosyal A\u011flar\u0131n D\u00fczenlenmesi Kanunu kapsam\u0131nda sosyal medya \u015firketlerinin a\u00e7\u0131k\u00e7a yasa d\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erikleri, \u015fikayet gelmesinin \u00fczerinden en ge\u00e7 24 saat sonra kald\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kanun kapsam\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini kasten ya da taksirle yerine getirmeyen sosyal medya \u015firketlerine 50 milyon avroya varan para cezas\u0131 verilebildi\u011fi vurguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Raporda, sosyal medya \u015firketlerinin etkili \u015fikayet inceleme mekanizmalar\u0131 olu\u015fturmas\u0131, \u015fikayetleri nas\u0131l ele ald\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fczenli aral\u0131klarla raporlamas\u0131 ve yasal bildirimlerin y\u00f6neltilebilece\u011fi bir temsilci belirlemesi gereklili\u011fine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin kanunda yer ald\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Almanya’da s\u00f6z konusu kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi ilk 6 ayda, Facebook’un gelen \u015fikayete tabi i\u00e7eriklerin y\u00fczde 21,2’sini, YouTube’un y\u00fczde 27,1’ini, Google’\u0131n y\u00fczde 46,1’ini ve Twitter’\u0131n ise y\u00fczde 10,8’ini kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edildi.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcncel geli\u015fme olarak 19 \u015eubat 2020’de Almanya Federal H\u00fck\u00fcmetince, \u00f6zellikle a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve nefret su\u00e7lar\u0131 ile m\u00fccadeleyi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in sosyal a\u011flara ili\u015fkin kanunun kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletecek bir taslak sunuldu\u011fu, bu tasla\u011f\u0131n 18 Haziran 2020’de Alman parlamentosunun alt kanad\u0131 olan Federal Meclis’ten ge\u00e7erek \u00fcst kanat olan Federal Konsey’e g\u00f6nderildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Raporda, kanun uyar\u0131nca sosyal medya \u015firketlerinin art\u0131k yasa d\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eri\u011fi kald\u0131rmakla kalmayaca\u011f\u0131, bu durumu Federal Kriminal Polis Dairesine bildirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131na da girece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

Bildirilmesi gereken i\u00e7eriklerin; propagandan\u0131n yay\u0131lmas\u0131, ciddi \u015fiddet i\u00e7erikli eylemlere haz\u0131rl\u0131k, \u015fiddete te\u015fvik ve \u015fiddetin tasvir edilmesi, su\u00e7un \u00f6d\u00fcllendirilmesi ve onaylanmas\u0131 ya da \u00e7ocuk pornografisi kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 su\u00e7lar\u0131na konu olmas\u0131 gerekti\u011fi kaydedildi.<\/p>\n\n\n\n

Getirilen yenilikler aras\u0131nda polise, kapsam\u0131 belirtilen yasa d\u0131\u015f\u0131 payla\u015f\u0131m\u0131n i\u00e7eri\u011fiyle birlikte i\u00e7eri\u011fi kamuya intikal ettiren ya da en son payla\u015fan kullan\u0131c\u0131n\u0131n IP adresi ve ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 numaras\u0131n\u0131n verilmesinin de oldu\u011funa dikkat \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

ABD<\/strong>
Raporda, teknoloji \u015firketlerinin ABD’de serbest rekabet ortam\u0131 i\u00e7inde kendilerine kat\u0131 yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler uygulanmaks\u0131z\u0131n faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

ABD Kongresinde bir\u00e7ok dinleme toplant\u0131s\u0131 yap\u0131larak \u00e7evrim i\u00e7i zararl\u0131 i\u00e7eriklere, \u00f6zellikle de dezenformasyon ve yalan haberlere ili\u015fkin muhtelif ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturma faaliyetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne yer verildi.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n konular\u0131 aras\u0131nda Rusya’n\u0131n 2016 ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerine m\u00fcdahale etti\u011fi iddialar\u0131, ki\u015fisel verilerin a\u00e7\u0131k r\u0131za al\u0131nmaks\u0131z\u0131n siyaset kampanyalar\u0131nda mikro hedefleme y\u00f6ntemiyle reklamlama i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan Cambridge Analytica skandal\u0131 ve dijital \u00e7a\u011fda sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n siyasi ve iktisadi g\u00fcc\u00fc oldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

Federal Ticaret Komitesi’nin, 24 Temmuz 2019’da Facebook’a ki\u015fisel verilerin uygunsuz kullan\u0131m\u0131 nedeniyle 5 milyar dolar para cezas\u0131 verdi\u011fi, bunun yan\u0131nda da platforma ki\u015fisel verilerin kullan\u0131m\u0131 konusunda yeni k\u0131s\u0131tlamalar getirdi\u011fi anlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’\u0131n 28 May\u0131s 2020’de imzalad\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k Kararnamesinde, sosyal medya \u015firketlerinin \u00f6zellikle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale ettikleri, kendilerine uygun gelmeyen g\u00f6r\u00fc\u015fleri sans\u00fcrledikleri ve kamuoyunu ilgilendiren olaylara ili\u015fkin vatanda\u015flar\u0131n neyi g\u00f6r\u00fcp g\u00f6remeyece\u011fini algoritmalar yoluyla kontrol edebilecek bir g\u00fcce sahip olduklar\u0131n\u0131n ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bu haliyle sosyal medya \u015firketlerince sunulan platformlar\u0131n, g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00e7e\u015fitlili\u011fine ve farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar aras\u0131 a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fma ortam\u0131na ayk\u0131r\u0131 konum ald\u0131klar\u0131n\u0131n iddia edildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal medya \u015firketlerinin kanunen sorumsuz kabul edilmesine temel dayanak olan \u0130leti\u015fim Uygunluk Kanunu’nun ilgili h\u00fckm\u00fcn\u00fcn, yaln\u0131zca m\u00fcstehcen, taciz ya da \u015fiddet i\u00e7erikli payla\u015f\u0131mlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00e7evrim i\u00e7i platformlara m\u00fcdahale yetkisi verdi\u011fi vurgulanan kararnamede, bu kapsam d\u0131\u015f\u0131ndaki m\u00fcdahalelerin keyfi ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 kabul edilmesi gerekti\u011finin, bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc de sosyal medya \u015firketlerinin sorumsuz de\u011fil, klasik anlamda bir edit\u00f6r ve yay\u0131nc\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesinin \u015fart oldu\u011funun vurguland\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

Fransa<\/strong>
Raporda, Fransa’da 2018 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda kabul edilen yasalara g\u00f6re, sosyal a\u011flar\u0131n \u00fclkede bir temsilci tayin etmesi, sponsorlu i\u00e7erikler hakk\u0131nda hesap verebilir olmalar\u0131 ve ki\u015fisel verileri se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinde nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131 konusunda \u015feffafl\u0131k g\u00f6stermeleri gerekti\u011fine yer verildi.<\/p>\n\n\n\n

Mart 2019’da Fransa Ulusal Meclisi \u00fcyesi Laetitia Avia taraf\u0131ndan sunulan ve uzun tart\u0131\u015fmalar sonucunda 13 May\u0131s 2020’de kabul edilen d\u00fczenlemenin (Avia Kanunu) \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmlerinin, Fransa Anayasa Mahkemesince 18 Haziran 2020’de verilen kararla Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 bulundu\u011fu belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 bulunan h\u00fck\u00fcmler aras\u0131nda sosyal medya \u015firketleri i\u00e7in ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, nefret, \u015fiddet, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131n inkar\u0131 ve cinsel taciz i\u00e7erikli payla\u015f\u0131mlar\u0131 kullan\u0131c\u0131lardan gelen \u015fikayetler \u00fczerine 24 saat i\u00e7inde; ter\u00f6r ve \u00e7ocuk pornografisi i\u00e7erikli payla\u015f\u0131mlar\u0131 ise yetkili makamlardan gelen bildirim \u00fczerine 1 saat i\u00e7inde kald\u0131rma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bulundu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

Fransa Anayasa Mahkemesinin, kanunun i\u00e7erik kald\u0131rmaya ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerini gereklilik, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ve amaca uygunluk gibi y\u00f6nlerden ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fu belirtilen raporda, mahkemece gerek zaman k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131n belirli bir i\u00e7eri\u011fin yasa d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmedebilmek i\u00e7in yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131n gerekse normal mahkeme s\u00fcre\u00e7leri d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fleyecek olan bu h\u0131zl\u0131 karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n yarg\u0131 sistemini pas ge\u00e7ecek alternatif bir yol \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

Kanunun geriye kalan ve nefret su\u00e7lar\u0131na has kurulacak yeni bir mahkeme ile Y\u00fcksek Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Kurulu taraf\u0131ndan g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131 tayin edilecek konuya ili\u015fkin bir g\u00f6zlem merkezini ve 250 bin avroluk adli para cezas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmlerinin 24 Haziran 2020’de imzalanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiltere<\/strong>
Raporda, \u0130ngiltere’de sosyal medya \u015firketlerine y\u00f6nelik herhangi bir yasal d\u00fczenlemenin bulunmad\u0131\u011f\u0131 vurguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Konuyu parlamento komisyonlar\u0131 d\u00fczeyinde ele alan \u0130ngiltere’nin, \u00f6zellikle \u00e7evrim i\u00e7i ortamda bulunan yasa d\u0131\u015f\u0131 ve zararl\u0131 i\u00e7eriklere y\u00f6nelik alternatif m\u00fccadele bi\u00e7imleri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

H\u00fck\u00fcmetin bu i\u00e7erikler hakk\u0131ndaki tavr\u0131n\u0131n, \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 ortamlarda su\u00e7 olan \u015feyin, \u00e7evrim i\u00e7i ortamlarda da su\u00e7 kabul edilmesi y\u00f6n\u00fcnde oldu\u011fu bildirildi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin Nisan 2019’da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporda, bireylerin ve \u00f6zellikle de \u00e7ocuklar\u0131n, sosyal medyadaki yasa d\u0131\u015f\u0131 ve zararl\u0131 i\u00e7eriklerden k\u00f6t\u00fc etkilenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi i\u00e7in d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc dile getirildi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiltere’de dijital ileti\u015fim platformlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131yla sosyal medyan\u0131n hem yabanc\u0131 devletlerin \u00fclke i\u00e7indeki siyasi s\u00fcre\u00e7lere m\u00fcdahil olmas\u0131na hem de az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 nefret ve \u015fiddeti te\u015fvik eden i\u00e7eriklerin artmas\u0131na sahne oldu\u011funun s\u00f6ylendi\u011fi aktar\u0131lan raporda, bu do\u011frultuda \u0130ngiltere Parlamentosu Avam Kamaras\u0131 b\u00fcnyesindeki Dijital, K\u00fclt\u00fcr, Medya ve Spor Komisyonunda konuya ili\u015fkin incelemeler ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

Komisyon raporunda dezenformasyon ve mezenformasyon yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hem kamu kurumlar\u0131na hem de demokrasiye duyulan g\u00fcveni azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bu do\u011frultuda sosyal medya \u015firketlerinin yaln\u0131zca pasif birer platform olduklar\u0131 iddias\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklanamayacaklar\u0131 ve platformlar\u0131nda yay\u0131nlanan i\u00e7erikten sorumlu olmalar\u0131 gerekti\u011finin vurguland\u0131\u011f\u0131 raporda ayr\u0131ca ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n

Benzer \u015fekilde Lordlar Kamaras\u0131nca 29 Haziran 2020’de yay\u0131mlanan bir raporda da t\u0131pk\u0131 Kovid-19 salg\u0131n\u0131 gibi bir “dezenformasyon ve mezenformasyon pandemisi” oldu\u011funun iddia edildi\u011fi ve h\u00fck\u00fcmetin ivedilikle sosyal medya d\u00fczenlemesini parlamentoya sunmas\u0131n\u0131n elzem g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nerilen de\u011fi\u015fiklikler aras\u0131nda vatanda\u015flar\u0131n sosyal medya \u015firketleriyle ilgili \u015fikayetlerini inceleyen yeni bir ombudsmanl\u0131\u011f\u0131n kurulmas\u0131, \u0130ngiltere i\u00e7inde yetkili bir kurum tayin edilerek sosyal medya \u015firketlerinin algoritmalar\u0131n\u0131n ve ki\u015fisel verileri nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131n\u0131n incelenmesi, belirtilen \u015fartlara uymayan \u015firketlere para cezas\u0131 ve tekrar eden ihmal durumlar\u0131nda eri\u015fimin engellenmesi gibi yenilikler oldu\u011fu da kaydedildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"